CZANTORIA WIELKA

          Dzisiejszy spacer proponuję skierować na Czantorię Wielką. Jest to góra w Beskidzie Śląskim nieopodal Ustronia oraz Wisły, w południowej części województwa śląskiego. Jest najwyższym wzniesieniem całego Pasma Stożka i Czantorii i wznosi się na wysokość 995 m n.p.m. Szczyt znajduje się pomiędzy dolinami Olzy i Wisły, dzięki czemu stanowi granicę zlewisk Wisły i Odry i to tędy przebiega główny wododział Polski. Wzdłuż grzbietu biegnie również granica polsko-czeska i dla Czechów, Czantoria jest najwyższym szczytem należącej do nich części Beskidu Śląskiego. Na początku czeka nas trudna decyzja. Z jednej strony mamy do wyboru leśne, dość strome, prawie 2 kilometrowe podejście, a z drugiej wygodna kolejka krzesełkowa. Wycieczka na wierzchołek trochę mnie zmęczyła bardzo pozytywnie, choć warto pamiętać, że kluczem jest przybyć tutaj odpowiednio wcześnie, ponieważ szczyt, za sprawą kolejki oraz wieży widokowej, cieszą się sporą popularnością.

OSUCHY CMENTARZ PARTYZANCKI Z II WOJNY ŚWIATOWEJ.

                     Dzisiejsza wycieczka zaprowadzi nas do miejscowości Osuchy w gminie Łukowa między Łukową a Józefowem na Zamojszczyźnie. Znajduje się tu największy partyzancki cmentarz w Polsce. To właśnie tutaj podczas operacji Sturmwind II, 21 czerwca, oddziały niemieckie otoczyły kompleks Puszczy Solskiej, w którym znajdowały się zgrupowania AK, BCh, AL i partyzantów radzieckich. Dowódcy poszczególnych ugrupowań nie porozumieli się, wskutek czego oddziały walczyły oddzielnie. Do bitwy pod Osuchami doszło w wyniku próby przerwania okrążenia przez oddziały AK i BCh. Bitwa zakończyła się ich klęską. Nieznana jest dokładna liczba poległych, było ich kilkuset. 25-28 czerwca oddziały niemieckie z psami przeczesywały las w poszukiwaniu ukrywających się na drzewach, w zaroślach i na bagnach ludzi. Sytuacja bez wyjścia sprzyjała załamaniom nerwowym i samobójstwom. Pojmani partyzanci byli zabijani na miejscu lub po torturach. W trakcie akcji Sturmwind II dokonano również pacyfikacji wielu miejscowości – zginęło kilkuset ludzi, tysiące wysiedlono. Spalone i spacyfikowane wówczas Osuchy nigdy już nie wróciły do przedwojennego stanu (żołnierze Wermachtu i Ostlegionu rozstrzelali ok. 40 osób, a ponad 100 wywieziono do obozu koncentracyjnego na Majdanku). Na cmentarzu partyzanckim znajdują się nagrobki 240 osób, obelisk i tablice z nazwiskami poległych. Rokrocznie odbywają się tutaj uroczystości ku czci zmarłych.

ZAMEK DUNAJEC W NIEDZICY

Dzisiejsza wędrówka skieruje nas na Zamek Dunajec. Jest to średniowieczna warownia znajdująca się na prawym brzegu Zbiornika Czorsztyńskiego we wsi Niedzica-Zamek, na obszarze Polskiego Spisza lub Zamagurza (Pieniny Spiskie). Początkowo zamek ten stanowił węgierską strażnicę na granicy z Polską. W 1470 przeszedł w ręce rodu Zapolyich, następnie, na okres 60 lat w posiadanie Łaskich (Hieronima, a później jego syna Olbrachta). Znany z hulaszczego trybu życia Olbracht Łaski zamek najpierw zastawił, a później sprzedał Jerzemu Horvathowi, który starannie go odbudował przekształcając przy okazji w okazałą renesansową rezydencję (w znacznej części w takiej postaci zachował się po dzień dzisiejszy). W 1858 zamek przejął kolejny węgierski ród – Salamonowie. Po zakończeniu I wojny światowej zamek znalazł się na terytorium Polski, choć własnością Salamonów pozostawał aż do 1945. Od 1948 prowadzono na zamku prace restauracyjne i częściową odbudowę. W części pomieszczeń utworzono dom pracy twórczej Stowarzyszenia Historyków Sztuki, inne udostępniono do zwiedzania, tworząc muzeum wnętrz i historii regionu spiskiego. W 1960 w baszcie urządzono stację sejsmologiczną Zakładu Geofizyki PAN. Jedną z najbardziej tajemniczych kart w historii zamku jest odnalezione, podobno tuż po II wojnie światowej, inkaskie "kipu" – rodzaj zapisu informacji pismem węzełkowym, które zawiera ponoć informacje o ukrytym skarbie. Zamek był plenerem m.in. seriali telewizyjnych Janosik oraz Wakacje z duchami. W połowie lat pięćdziesiątych XX wieku kręcono tutaj zdjęcia do filmu Zemsta na podstawie komedii Aleksandra Fredry, w 1975 r. powstał na zamku niedzickim film Mazepa, zrealizowany na podstawie dramatu Juliusza Słowackiego. Obiekt jest również miejscem akcji w książce przygodowej Agi Paszkot Ciotka, Licho i niedzickie zamczycho.

RUINY ZAMKU W CZORSZTYNIE

                   Wczorajsza wyprawa zaprowadziła nas do ruin zamku w Czorsztynie. Zamek jak łatwo się domyślić znajduje się w Czorsztynie. Od Nowego Targu dzieli go 27 kilometrów. Jadąc od tego miasta musimy wybrać drogę 969. Zamek leży w granicach Pienińskiego Parku Narodowego. Zamek leży nad Jeziorem Czorsztyńskim (pierwotnie nad Dunajcem), około 50 metrów nad taflą wody. Ruiny, które możemy dzisiaj zwiedzać pochodzą z XIV wieku, ale wcześniej w tym miejscu istniał inny obiekt. Wcześniejsze umocnienia jednak miały konstrukcję ziemno-drewnianą. Fundatorem tego grodu była prawdopodobnie księżna Kinga – żona Bolesława Wstydliwego. Warownia pełniła funkcje obronne, ponieważ przez wiele lat Dunajec stanowił naturalną, południową granice Polski. Rozbudowa zamku nastąpiła za czasów Kazimierza Wielkiego (według niektórych źródeł ufundował on obiekt). Wtedy został on otoczony murami obronnymi i stał się jedną z najbardziej liczących się twierdz w Polsce. Wśród królów, których pobyt na zamku został udokumentowany znaleźli się Kazimierz Wielki, Ludwik Węgierski, Jadwiga Andegaweńska czy Władysław Warneńczyk. Na przestrzeni lat zamek był rozbudowywany i przebudowywany. Jego upadek rozpoczął się na początku XVIII wieku. Został on zdewastowany przez wojska kozackie, a pod koniec tego samego wieku od uderzenia pioruna wybuchł pożar, który pochłonął zamkowe dachy. W 1819 roku zamek przeszedł w ręce rodziny Drohojewskich, w których pozostał do 1945 roku. Po II Wojnie Światowej przystąpiono do zabezpieczenia ruin i przeprowadzenia prac archeologicznych. Obecnie zamek jest własnością Pienińskiego Parku Narodowego.

BAZYLIKA ŚW. PIOTRA W WATYKANIE

                      Dzisiejszą wycieczką skierujemy oczy na Watykańskie wzgórze gdzie mieści się Bazylika św. Piotra. Na wzgórzu Watykańskim wznosi się w niebo kopuła potężnej bazyliki świętego Piotra. To najważniejsza świątynia dla katolików, jedna z czterech rzymskich bazylik większych, należąca też do bazylik papieskich. Odbywają się tu najważniejsze uroczystości, msze sprawuje papież, a na Placu Świętego Piotra spotyka się z wiernymi. Turystów i pielgrzymów jest tu mnóstwo o każdej porze roku. Bo Bazylika świętego Piotra to nie tylko centrum religijne ale także wspaniały zabytek sztuki barokowej, w którego otoczeniu mieszczą się tak cenne obiekty jak Muzea Watykańskie czy Kaplica Sykstyńska. Bazylika świętego Piotra uznawana jest za centrum katolicyzmu. Ma to związek z wiarą, że to właśnie na tym wzgórzu ukrzyżowany został święty Piotr, pierwszy następca Chrystusa. Jego grób mieści się pod ołtarzem. Zwyczajowo także, w podziemiach bazyliki chowani są kolejni zmarli papieże. W kryptach spoczął także Jan Paweł II ale po kanonizacji, która miała miejsce w końcu kwietnia 2014 roku jego grób przeniesiony został do Kaplicy Świętego Sebastiana, znajdującej się za najsłynniejszą rzeźbą całej Bazyliki, Pietą Michała Anioła. Pierwsza bazylika stanęła na Watykanie już w IV wieku. Z licznymi przebudowami przetrwała ona aż do XVI wieku. Jednym z wielkich, który w znaczącym stopniu zważył na wyglądzie kościoła był Michał Anioł. To jego dziełem był projekt potężnej późnorenesansowej kopuły. Prace nad ukończeniem budowli trwały ponad 100 lat. W tym czasie zmieniły się trendy w architekturze i świątynię wykończono już w duchu baroku. Jednak sam jej zrąb nadal pozostał wierny wizji Michała Anioła. W połowie XVII wieku Giovanni Lorenzo Bernini zaprojektował na polecenie papieża plac przed bazyliką, otoczony monumentalną kolumnadą. Jest on częścią osi łączącej Bazylikę z Via Della Conciliazione. Od tego czasu stanowi on główne centrum wszelkich uroczystości religijnych odbywających się na Watykanie. Bazylika świętego Piotra to potężna budowla nakryta kopuła, z kolumnową fasadą. Jej wnętrze utrzymane w stylu barokowym to prawdziwe żyjące muzeum. Centralą część kościoła znajdującą się pod kopułą zajmuje ołtarz oraz konfesja świętego Piotra. Baldachim nad ołtarzem oraz oprawa tronu papieskiego są dziełem Berniniego. Za ołtarzem schodzi się do Grot Watykańskich, gdzie znajdują się groby papieży oraz grób świętego Piotra. Główny korpus bazyliki otoczony jest licznymi kaplicami wspaniale zdobionymi i wyposażonymi w barokowe ołtarze. W pierwszej od wejścia po prawej stronie zobaczyć można jedną z najbardziej znanych rzeźb świata czyli Pietę Michała Anioła. Wizyta w Bazylice Świętego Piotra na Watykanie to obowiązkowy punkt programu każdego, kto udaje się do Rzymu zarówno w celach religijnych jak i po to by poznać Wieczne Miasto.

ZAMEK W CZŁUCHOWIE

                             Dzisiejsza podróż prowadzi nas do miejscowości Człuchów. Miejscem postoju dzisiejszego będzie zamek w Człuchowie. Zamek w Człuchowie był uważany w średniowieczu i czasach nowożytnych za największą i najpiękniejszą, zaraz po Malborku, warownię w państwie zakonnym. Doskonale wyposażony, stanowił jedno z najważniejszych ogniw w ciągu fortyfikacji na granicy terytorium zakonu z Polską. W 1454 r., na początku wojny trzynastoletniej, Człuchów przeszedł w ręce polskie i odtąd aż do 1772 r. stanowił siedzibę starostów. Po wojnach polsko-szwedzkich zamek zaczął tracić swoje znaczenie obronne. W 1793 r. miał miejsce pożar miasta, w wyniku którego przystąpiono do rozbiórki zamku, aby z uzyskanego w ten sposób materiału odbudować domy. Do 1811 r. rozebrano większość średniowiecznej warowni. W 1828 r. na pozostałościach północnego skrzydła zamku wzniesiono neogotycki kościół ewangelicki, a wkrótce później zamkową wieżę zaadaptowano na dzwonnicę. W latach 2008 - 2015 w wyniku współfinansowanej przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego rewitalizacji zamku przeprowadzono badania archeologiczne na terenie zespołu zamkowego a także prace konserwatorskie i restauratorskie. Od 2 maja 2013 r. gospodarzem odrestaurowanego zamku jest Muzeum Regionalne w Człuchowie i udostępniony jest dla zwiedzających.